Dokładnie 113 lat temu wybuchło Powstanie Łódzkie – pierwszy bezpośredni bunt społeczny po 1864 roku w Królestwie Polskim o charakterze zbrojnym, który pochłonął blisko 200 ofiar.

W Lesie Łagiewnickim odbywały się różnego rodzaju festyny. Organizowane były zawsze w niedzielę, kiedy to robotnicy mieli dzień wolny od pracy. Tak samo było 18 czerwca 1905 roku. Uczestnicy wracając z  takiego pikniku z Arturówka zaczęli śpiewać pieśni rewolucyjne. W tamtym okresie w Łodzi panowały właśnie takie nastroje. Ta manifestacja została stłumiona przez oddziały rosyjskie, które stacjonowały w naszym mieście. Zginęło wtedy 5 osób.

20 czerwca odbyły się uroczyste pogrzeby osób, które zginęły na Arturówku. Tłumy łodzian przybyły, by pożegnać ofiary.

- Warto zwrócić uwagę, że rosyjscy żołnierze zachowali się powściągliwie. Nie atakowali demonstracji, które się odbywały na tych pogrzebach. Zachowanie żołnierzy nie spodobało się gubernatorowi w Piotrkowie Trybunalskim – mówi dr Sebastian Adamkiewicz, z Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi.

Po pogrzebach na ulicach Łodzi zaczęła krążyć plotka, że w Szpitalu im. Poznańskich (obecnie Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM przy pl. Hallera) znajdują się jeszcze dwie ofiary przemarszu z Lasu Łagiewnickiego.

O rewolcie jaka wybuchła na ulicach Łodzi pisały również media zza oceanu. „New York Times” opublikował artykuł relacjonujący te wydarzenia. To pokazuje skalę jego ważności. 21 czerwca jest podawana za początek powstania, ponieważ Rosjanie, po krytyce gubernatora nie mogli zostać obojętni i zatrzymali spontaniczną manifestacje robotników przy ul. Pustej i Karola (obecnie skrzyżowanie ul. Żwirki i Wigury), która szła odbić za szpitala domniemane dwie osoby, które zginęły. Ten przemarsz żołnierze krwawo rozgonili, zabijając około 15 osób. To było tylko pretekstem do walk powstańczych, które rozpoczęły się dzień później.

Tak też się stało. 22 czerwca 1905 roku wybuchło Powstanie Łódzkie. Dochodziło do walk na barykadach budowanych na ulicach miasta, których zadaniem było zapewnieniem ochrony przed strzałami i najazdów wojska. Rosjanie stosowali brutalne metody poprzez wychodzenie  całymi oddziałami na ulice Łodzi i strzelanie na oślep w okna czy do przypadkowych ludzi. Co istotne dla powstania, prócz haseł typowo rewolucyjnych domagających się skrócenia czasu pracy czy wyższej pensji, pojawiały się także hasła o charakterze niepodległościowym. Charakterystyczne dla tej bitwy, było to, że nie wyszła ona poza granice miasta.

Powstanie zakończyło się 24 czerwca. Pochłonęło 180 ofiar. Licząc wydarzenia poprzedzające, w tym czasie zginęło blisko ponad 200 osób.

fot. TVP3 Łódź fot. TVP3 Łódź Ówczesna sytuacja jakie miała miejsce w Łodzi, odbiła się szerokim echem na świecie. Jednym z najważniejszych wydarzeń w Europie z tym związanym, było zebranie się rządu niemieckiego na specjalnej naradzie. O rewolcie jaka wybuchła na ulicach Łodzi pisały również media zza oceanu. „New York Times” opublikował artykuł opisując te wydarzenia. To pokazuje skalę tego, jak ważne ono było.

- Jednym z efektów powstania było to, że na terenie Łodzi został wprowadzony stan wojenny, a wraz z nim sądy wojskowe, które skazywały na egzekucje osoby podejrzewane o współpracę z organizacjami rewolucyjnymi. Podejrzewani byli zamykani w więzieniu przy ulicy Długiej (obecnie siedziba Muzeum Tradycji Niepodległościowych przy ul. Gdańskiej- przyp. red.). Wyroki śmierci wykonywano w lasach pod Konstantynowem Łódzkim, na Brusie, i Zdrowiu. Później postawiono szubienice przy więzieniu, gdzie skazańcy byli wieszani – mówi dr Adamkiewicz.

- Z pozytywnych efektów można wymienić to, że w wyniku działań rewolucyjnych powstało pierwsze męskie gimnazjum w Łodzi, w którym uczono w języku polskim. Obecnie mieści się tam II Liceum Ogólnokształcące – dodaje.

W geście solidarności z łódzkimi robotnikami stanęły fabryki w Warszawie, Częstochowie, Zagłębiu a nawet te w głębi Rosji.

UROCZYSTOŚCI ZWIĄZANE Z OBCHODAMI 113. ROCZNICY WYBUCHU POWSTANIA ŁÓDZKIEGO

Upamiętniając wydarzenia sprzed 113 lat Muzeum Tradycji Niepodległościowych zaplanowało:

W piątek, 21 czerwca
20:30 Prelekcja na temat powstania
21:00 Bezpłatny pokaz filmu „Gorączka” w reż. A. Holland. Pokaz odbędzie się na dziedzińcu wewnętrznym, czyli na spacerniaku dawnego więzienia.

Sobota, 22 czerwca
10:00 w zajezdni w Parku Staromiejskim rozpocznie się wycieczka szlakiem powstania łódzkiego tramwajem typu Lilpop III (I tura)
12:00 w zajezdni w Parku Staromiejskim rozpocznie się wycieczka szlakiem powstania łódzkiego tramwajem typu Lilpop III (II tura)

Natomiast również w sobotę, o godz. 14.00 na ul. Piotrkowskiej 106 przy pasażu Schillera odbędą się uroczyste obchody wybuchu Powstania Łódzkiego pod hasłem „1905. Człowiek niepodległy” organizowanego przez „Krytykę Polityczną”.




ZOBACZ WIĘCEJ W REPORTAŻU Z CYKLU ŁÓDZKIE DROGI KU WOLNOŚCI